Güneydoğu Anadolu bölgesinin medeniyetler şehri olan Batman’da gezilecek yerler olarak önemli mekanlar bulunuyor. Her karışı tarih ile iç içe olan Batman, tarihi yerleriyle kültür turizmi yapmak için en uygun şehirlerimizden. Listemizde Batman gezilecek yerler nereler ve Batman tarihi yerler içerisindeki en meşhur yerleri bulacaksınız.
Makalemizde gezilecek yerler içerisinde yer verdiğimiz mekanlar arasında şehirdeki en önemli tarihi yerler bulunuyor. Fakat Batman gezilecek yerler nereler öğrenmeden önce Batman hakkında biraz bilgi verelim.
Yazı içeriği
Batman Hakkında Bilgi
Batman, Güneydoğu Anadolu bölgesinde bulunan bir ilimizdir. Yüzölçümü olarak 4.649 kilometre karelik bir alanı kaplar. İle nüfus olarak baktığımızda ortalama 700.000 kişilik bir nüfusa sahip.
Güneydoğu Anadolu’daki bu ilin çevresini batıdan Diyarbakır, doğu taraftan Bitlis ve Siirt illleri çevrelemekte. Kuzey taraftan ise Muş ve güney yönünden ise Mardin ili Batman’ın çevresini kaplar.
Altı tane şehrin arasında bulunan bu ilin beş tane ilçesi bulunuyor. Bunlar; Beşiri, Gercüş, Hasankeyf, Kozluk ve Sason ilçeleridir. Makalemizde sadece ilin merkezine yer vermedik. Batman gezilecek yerler arasında bu ilin ilçelerinde bulunan tarihi yerler de yer almakta.
Bataman’a Ne Zaman Gidilir?
Buarası iklimsel açıdan yazları sıcak ve kurak, kışları ise sert ve soğuk geçmektedir. Bu nedenle gezip görmek için hava şartlarının kışa göre daha uygun olduğu nisan ve mayıs aylarında gitmek daha güzel olacaktır, denebilir.
Batman gezilecek yerler için her geçen gün daha fazla ziyaretçi bu şehre akın etmekte. İlin tarihi ve doğal zenginliklerine bakıldığında buna şaşmamak gerek. Zira Batman, mutlaka görülmesi gereken güzel yerler barındıran bir şehrimizdir.
Batman Tarihi Yerler
Batman tarihi yerler ile gerçekten zengin bir şehrimiz. Bu şehrin her yeri tarih kokuyor. Bu nedenle de Batman gezilecek yerler arasında pek çok güzel eseri saymak mümkün. Batman’ın özellikle Hasankeyf ilçesi mutlaka gidilip görülmeli.
1- Hasankeyf Ören Yeri
Batman gezilecek yerler arasındaki en güzel mekanların başında Hasankeyf Ören Yeri geliyor. Burası Batman’da mutlaka görülmesi gereken yerler içerisindeki en önemli yerlerden. Çünkü buranın neredeyse tamamı tarihle iç içe. Gezilecek tarihi yerler arasında bu ören yerine ziyarete geldiğinizde şehirdeki o tarihi geçmişi siz de hissedeceksiniz.
Hasankeyf Ören Yeri, isminden de anlaşılacağı üzere Hasankeyf ilçesinde bulunuyor. Bulunduğu alan olarak çok geniş bir mekanı kaplıyor.
Batman gezilecek yerler içerisinde yer verdiğimiz Hasankeyf Ören Yeri, kalkerli yapıdaki bir arazi içerisindedir. İnsanların ve doğanın ele ele vermesiyle oluşturulan bu mağara evleri ve heybetli kanyonlar, muhteşem bir görünümü meydana getirmiş.
Hasankeyf Ören Yeri’nde dört bini aşkın sayıda mağaralar bulunuyor. Yani bu bölge benzeri az bulunan yerleşim yerlerinden. Eski zamanlarda ise bu mağaralar insanlara korunak ve başlarını sokacakları ev olmuş.
Bu yerleşim yerinin içerisinden Dicle Nehri akmakta. Dicle Nehri’nin buradan aktığı binlerce yıllık süreçte, menderesler çizerek oluşturduğu vadiler, derin çukurlar ve bunlar gibi diğer şekilleri gelenler izlemeye doyamıyor.
Buranın adı önceki zamanlarda “Hısnkeyfe” olarak isimlendirilmiş. Türkçe’ye ise “Kayahisarı” olarak tercüme ediliyor. Eski zamanlarda bu kelimenin anlamı “korumaya müsait yer” manasına gelmekteymiş. Bu şekilde isimlendirilmiş olmasının sebebi ise, binlerce yıl insanlara sığınacak bir yuva olmasından geliyor.
Mutlaka görülmesi gereken tarihi yerlerden olan Hasankeyf’in ne zaman kurulduğu yetersiz kaynaklar sebebiyle tam olarak bilinemiyor. Yani geçmişi bir sır gibi kapalı. Eldeki tarihi eserlere göre görüşler ortaya atılmış fakat bunlar bir ihtimal olmaktan öteye geçememiş. Ancak geneline bakıldığında tarihinin çok eskilere dayandığı aşikar.
Hasnkeyf’in bulunduğu yer Cizre ile Diyarbakır arasındaki önemli güzergahta bulunuyor. Ticaret yollarının da buradan geçmesi Hasankeyf’in önemine önem katmış. Bu sayede de kültürel açıdan daha fazla zenginlik kazanmış.
Ayrıca Hasankeyf’de Dicle Nehri’nin kıyısında pek çok bina ve tarihi kalıntı bulunuyor. Nehrin kıyısına medreseler, darüşşifa, rasathane ve bunun gibi eğitim kurumları yapılmış. Bu sayede o bölgenin ilim ve kültür merkezi olmayı başarmış.
Hasankeyf İran, Asya, doğu Akdeniz, Mezopotamya, Roma ve Bizans kültürlerini barındıran bir antik kent. Yani Batman gezilecek yerler içerisinde kültür gezisi yapmak istiyorsanız burası tam size göre.
Ören yeri içerisinden pek çok tarihi yapı bulunduğu için, ilçe 1981 yılında sit alanı olarak ilan edilmiş. Bu kapsamda bölge koruma altına alınmış.
İlçe içerisine iki tane de kale inşa edilmiş. Bu kalelerin bir Hasankeyf Kalesi’dir. Kalenin milattan sonra dördüncü yüzyıllarda yapıldığı tahmin ediliyor. Bu kale nehrin kenarında 136 metre yüksekliğe sahip ve tek parça kaya üzerine oturtularak inşa edilmiş.
Ek olarak ören yeri içerisinde kayalar oyularak yapılmış dört bin civarı mağara ev bulunuyor. Bu mağaralar zarar görmeden günümüze kadar dayanabilmiş önemli yapılardır.
Batman gezilecek yerler gezinizde burayı mutlaka ziyaret etmelisiniz. Zira burada değinmediğimiz daha pek çok yapı ve tarihi kalıntılar bulunuyor.
2- Kozluk Kalesi
Batman gezilecek yerler arasındaki önemli yerlerden olan Kozluk Kalesi konum olarak Hasankeyf, Siirt ve Silvan arasında bulunuyor. Kozluk Kalesi’nin bulunduğu yer Erzen bölgesi olarak da biliniyor.
Kozluk Kalesi milattan sonraki 416’lı yıllarda Pers Hanedanı için yapılmış.. Kozluk Kalesi yekpare bir kayalık tepe üzerine inşa edilmiş. Bu bölgede Pers Hanedanı için dini bir merkez olmuş.
Dini merkez olmasının yanı sıra, Kozluk Kalesi zamanla stratejik önemini daha da artırmış. Bu bölgeden geçen ipek yolunun kontrolünü üstlenmiş.
Kozluk Kalesi çok uzun yıllar boyunca İran İmparatoruluğu’nun hizmetinde kalmış. V. yüzyıla gelindiğinde ise Nasturi Piskoposluğu’nun merkezi konumuna gelmiş. Milattan sonra 639 yılında İyaz Bin Ganem’in komutanlığını yaptığı Müslüman orduları tarafından fethedilmiş.
Tepenin üzerinde bulunan kaleye günümüzde tırmanmayı kolaylaştırmak için ahşap merdivenler yapılmış. Kale ışıklandırılarak gece de rahatça gezilebilecek bir hale getirilmiş. Batman gezilecek yerler içerisinde burayı da gezmeyi düşünebilirsiniz.
Diğer ismiyle bölgede “Hezo Kalesi” olarak da bilinen Kozluk Kalesi, ilçenin merkezindeki Kale Mahallesi’nde bulunmakta.
3- Rabat Kalesi
Rabat Kalesi Batman gezilecek yerler listesi içerisinde bulunan ve şehrin tarihi geçmişini yansıtan önemli bir kale. Bu kale Batman’ın Kozluk ilçesinde yer alıyor.
Erzen bölgesi 4. yüzyılın başından 5. yüzyıla kadar pek çok savaş görmüş. Persler ile Bizans arasında geçen bu savaşların yapıldığı zamanda Rabat Kalesi savunma amacıyla bu bölgeye Bizans inşa etmiş. Ayrıca bu kale ile birlikte Sason, Kozlu ve Bitlis üçgeninde de çok sayıda kaleler yapılmış. İşte bu kalelerden biri de bahsettiğimiz Rabat Kalesi.
Kale, Kozluk’un Yanıkkaya Köyü’nde bulunan yüksekçe bir kayalık üzerine yapılmış. Bu kayalık üzerinde kuzeyden güneye doğru 40 metre, doğudan batı istikametine doğru ise yaklaşık olarak 83 metre uzunuluğunda. Kalenin yapımında ise kesme taşlar ile birlikte moloz taşlar kullanılmış. Bu taşları birbirine tutturmak için de bölgede sıkça örneği görülen cas harcı kullanılmış.
Rabat Kalesi maalesef günümüze tam olarak sağlam şekilde ulaşamamış. Kalenin bir kısmı yıkılmış. Günümüzde sadece kuzeydoğu ve kuzeybatı yamacında yer alan sur duvarları ayakta kalabilmiş. Bununla birlikte diğer bölümlerinden de izler görmek mümkün. Ancak yine de Rabat Kalesi Batman gezilecek yerler gezisinde görülmeye değer.
4- Memikan Köprüsü
Memikan Köprüsü Batman gezilecek yerler içerisinde fotoğraf çekmek ve çekilmek için gidilen meşhur yerlerden. Zira köprünün hem mimarisi hem de Garzan Çayı üzerindeki şatafatlı görünümü fotoğraf tutkunlarını kendisine çekiyor.
Memikan Köprüsü ne zaman buraya yapılmış? Memikan Köprüsü’nün buraya ne zaman yapıldığı hakkında net bir tarih belli değil. Fakat o bölgede bulunan diğer köprülerle karşılaştırıldığında mimari yapısında büyük benzerlikler olduğu ortaya çıkmakta. Bu nedenle bu köprünün de bölgedeki diğerleriyle aynı dönemde yapıldığı ön görülüyor. Ancak VI. yüzyılda bura Müslümanlar tarafından fethedildiğinde yapılmış olma ihtimali de bulunuyor.
Beşiri ilçesinden geçen İpek Yolu’na Garzan Çayı’nın geçit vermemesi ve bu köprü sayesinde karşıya geçilebiliyor olması Memikan Köprüsü’nün stratejik önemini ortaya koyuyor. İlk Çağ zamanından başlayarak Orta Çağa kadar işlek bir kervan yolu olarak yine bu köprü kullanılmış. Batman gezilecek yerler içerisinde uğrayabileceğiniz güzel yerlerden.
5- Hızırbey Camii
Hızırbey Camii Batman gezilecek yerler arasında mutlaka görülmesi gereken yapılardan. Üstelik caminin mimarisinin farklılığı ona daha başka bir görünüm katmakta.
Hızırbey Camii konum olarak Kozluk ilçesinde yer alıyor. Bu yapı Kozluk ilçesinin tarihi açıdan en eski ve en büyük camilerinden biridir. Camide bulunan kitabeye göre 1512 yılında yapılmış olduğu bilinmekte. Batman gezilecek yerler arasında bulunan bu camiyi, Sason ve Kozluk ilçesinin o yıllarda beyi olduğu bilinen Ebubekir Roşki’nin oğlu olan Hızırbey’in yaptırdığı biliniyor. Bu nedenle camiye de yaptıran kişinin ismi verilmiş.
Batman gezilecek yerler içerisinde önemli yer tutan bu camiye arka taraftan baktığımızda kemerli yapıda olduğu görülmekte. Kubbe bölümü de daha farklı bir işçilikle yapılmış. Burası da Batman’da görülmesi gereken güzel yerlerden.
6- Mor Kiryakus Manastırı
Mor Kiryakus Manastırı Batman gezilecek yerler arasında önemli bir yer tutar. Üstelik bölgede bulunan 80’e yakın kilise manastırların içerisinde de en önemlisidir. Bu manastır Batman’ın Beşire ilçesine bağlı Ayrancı Köyü’nde yer alıyor.
4. yüzyılda Halep’ten Turabidin bölgesine gelip insanları vaftiz eden Hıristiyanlar Kuzey Mezepotamya Ovası’na hakim olan tepeler üzerine manastırlar inşa etmeyi gelenek haline getirmişler. Bu sebeple de Kuzey Mezepotamya Ovası’nın yüksek tepelerine çok sayıda manastır inşa etmişler.
Batman gezilecek yerer arasında yer verdiğimiz Mor Kiryakus Manastırı da bu düşünce doğrultusunda yapılmış. Bu sebeple de Kira Dağı’nın Kuzey Mezapotamya Ovası’na hakim olan doğu tarafına inşa edilmiş.
Mor Kiryakus Manastırı dehlizler aracılığı ile yer altına doğru uzanmakta. Yerin altında bulunan katı ile birlikte bu manastır üç katlı bir yapıdadır. Mimari açıdan ise manastır dikdörtgen planlı olarak yapılmış. Dışarıdan bakıldığında dikdörtgen şeklinde görünen Mor Kiryakus Manastırı’nın içerisinde iki tane geniş ve kare şeklinde üstü kapalı bir avlu bulunuyor. Bu avlunun çevresinde ise çeşitli amaçlar için yapılmış odalar bulunuyor.
Batman gezilecek yerler içerisinde gezebileceğiniz bu manastırın içerisinde bulunan bir odanın ise tavanı oldukça süslü olarak yapılmış. Odanın tavanında sekizgen dilimli kubbenin içerisi dikkat çekmekte.
7- Mor Aho Manastırı
Mor Aho Manastırı konum olarak Hasankeyf ilçesine bağlı Üçyol Köyü’nün iki kilometre kadar kuzey tarafında bulunan, Banı Mahar Kırsalı olarak bilinen alanda bulunmakta. Ayrıca Dicle Nehri’ne yakın bir konumda ve nehirden 150 metre kadar daha yüksekte bulunuyor.
Bu manastırın bölgeye ne zaman yapıldığı konusunda maalesef bir tarih mevcut değil. Ancak burası İlk Çağ Süryanileri’nin Hasankeyf’e hakim oldukları zamanda yaptırdıkları bir manastır. Halk arasında ise Mor Aho Manastırı “Deyr Mahar” olarak da bilinmektedir.
Mor Aho Manastırı yapılırken kesme taş, moloz taşı ve ces taşları kullanılarak inşa edilmiş. Bu yapı 20 metreye 30 metre büyüklükte. Alan olarak ise 600 metre karelik bir alana sahip ve dikdörtgen yapıdadır. Bahçesinde de bir tane su kuyusu bulunmakta.
Bina zamanla doğa ve iklim şartları nedeniyle hasar görmüş. Bu nedenle günümüze kadar orijinal haliyle dayanamamış. Ancak aslına uygun şekilde restore edilerek günümüzde ziyarete açık hale getirlimiş. Yani günümüzde Batman gezilecek yerler ve görülmesi gereken tarihi yerlerden biridir. İle geldiğinizde buraya da uğrayabilirsiniz.
